Ahlak Felsefesi
16. "İnşan eylemlerinde özgür müdür?" sorusuna
verilen yanıttan üç ana görüş oluşmuştun Ders
kitaplarında determinizm, indeterminizm Ve oto
determinizm başlıklarına bakınız. Verilen görü-
şün temel varsayımı inşan eylemlerinin dış koşul-
lar tarafından belirlendiğidir. Bu varsayım deter-
minizme uygundur. Örnek: Bir suçun oluşmasın-
da birey değil toplum sorumludur. İndeterminist
yaklaşım olsaydı birey sorumlu olacaktı. (Bilim-
sel determinizm kavramı İle karşılaşıldığında bu
anlamı içermediği bilinmelidir.) A 'da bir öğüt,
B'de bilimsel öngörü, D'de erdem nedir sorusu-
na yanıt ve E'de bilginin kaynağına İlişkin sorulan
bir soruya verilen yanlış yanıt yer almaktadır.
Yanıt C
17. Kökte yer alan 'Bilgi yoluyla saflaşarak ulaşıla-
cak erdemli bir yaşayış' ifadesinden hareketle
B'ye ulaşılmaktadır. C ve D bilgi felsefesine, E
varlık felsefesine ait İfadelerdir. A felsefi bilginin
bir özelliğinin yanlış ifadesidir.
Yanıt B
18. Vicdan kavramı ahlak felsefesinde sorgulanır.
İnşan kendi eylemlerinin iyi veya kötü olduğunu
Vicdanı İle sorgular. Vicdan söz edildiği gibi bir
hakem olarak çalışır. A, C ve E akıl ve duyumla,
B sanatsal yeti ve duyumla sorgulanır.
Yanıt D
19. J. P. Sartre varoluçuluk akımının temsilcilerin-
deridir. Düşünüre göre, özgür olmak; yaşamın
içine atılarak, çelişkileri görerek, bunaltı yaşaya-
rak iradeyle seçilen bir durumdur. Birey özgürce
seçtiği davranışından sorumludur. Sorumluluğu-
nu yüklenerek özgürce karar veren inşan kendi
varoluşunu gerçekleştirebilmiştir. Kendi varolu-
şunu gerçekleştirebilmek kişiyi yüceltir. Diğer
Seçeneklerde yer alan yargılar gündelik yaşamda
kabul görmüş Olmakla beraber Sartre'nin düşün-
celeriyle tutarlı değildir. (Bildiğiniz gibi bu tür
sorular o filozofun görüşlerini bilenler için çok
hızlı Ve kolay yanıtlanabilecek sorulardır.)
Yanıt B
84
l.
2.
3.
Bölüm 8
ÖYS SORULARININ ÇÖZÜMLERİ
Ahlak felsefesinin temel kavramı iyi - kötüdür.
Yanıt A
Kişinin elinde Olan, gemiyi, kaptanı ve mevsimi
seçmektir. Yola çıktıktan sonra çıkabilecek fırtına
onun elinde olan bir durum değildir. Bu gerek-
çeyle doğru yanıt E seçeneğinde yer almaktadır.
3 seçeneği Stoacı düşünüşün doğaya uygun
yaşamakla ilgili görüşleri bu soruda yer almadı-
ğından doğru yanıt değildir. Diğer seçenekler ise
Stoacı görüşle İlgili değildir.
Yanıt E
Kant'a göre ahlaki eylemin temeli 'iyi isteme'
kavramına bağlıdır. Herhangi bir ödül ya da ceza
İçin yapılan eylem ahlaki değildir. Bu ödül ya da
cezanın somut olması gerekmez. İnsanoğlu çağ-
lar boyunca cennete gidebilmek için iyilik yap-
mıştır. (Hatta bunun için kiliseye para bile ver-
miştir.) Kant'ın ahlaki eylemde iyi istemeyi teme-
le alması, birey olma, iradeyle Seçme ve benzeri
kavramların kendinden sonra gelen filozoflar
tarafından da konu edilmesinde, sorgulanmasın-
da önemlidir. Kant, insanlığı araç olarak değil
amaç olarak görmeyi savunur. Diğer seçenekler
felsefi değil gündelik yargılardır.
Yanıt A
Bölüm: 9
Siyaset Felsefesi
3.
YGS - LYS • FELSEFE - PSİKOLOJİ - SOSYOLOJİ - MANTIK
YGS SORULARI
Sokrates "Adalet nedir?" diye sorduğunda ara-
dığl, sadece sözcüğün tanımı değildir. "Adil"
sözcüğü her çeşit inşan, karar, yasa ve anlaş-
ma için kullanıldığına göre, bütün bunlarda
ortak olan bir şey, hepsinin paylaştığı "adalet”
denilen ortak bir özellik bulunmalıdır.
Sokrates'in açığa çıkarmaya çalıştığı şey, bu
ortak özelliğin niteliğiydi. Öyle ki bunun sonun-
da tek tek olguları, ona ulaşmasına göre adil
veya değil diye nitelemek mümkün olsun.
Bu parçada Sokrates'in aradığı ortak Özellik
aşağıdakilerden hangisiyle ifade edilir?
A) Adaletin sembolü
B) Adalet duygusu
C) Fenomen olarak adalet
D) Oluş olarak adalet
E) Adalet ideası
(2012-YGS)
Toplumsal varlık olarak bir arada yaşamak
2.
zorunda Olan insanlar arasında, çeşitli istek ve
amaçların bir noktada çatışacak şekilde top-
'anması nedeniyle bir çekişme durumu ortaya
çıkar. Eğer ortada uyuşmazlıkları önleyecek bir
erk olmazsa çatışmalar insanlığın yok olmasına
yol açar. Böyle durumlarda kural koyucuya
sahip olma ve ona boyun eğme gereği duyulur.
Bu İhtiyacı giderecek kurum da devlettir. Üstün
bir otoriteye sahip olan devlet ve onun koydu-
ğu kurallar, bireyi diğer insanların saldırı ve ezi-
yetlerinden korur.
İbn•i Haldun'un görüşlerini yansıtan bu parça-
dan aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?
A) Devlet, toplumu baskı altında tutabilmek
için sınırsız yetkiyle donatılmalıdır.
B) Devletin varlığı doğal ve zorunludur.
C) Devlet toplumsal iradenin ürünüdür.
D) Devlet, bireylerin ve kurumların karşılıklı gü-
veniyle varlığını sürdürür.
E) Devlet, mutlak bir güç değil toplumun
amaçlarını gerçekleştirmek için bir araçtır.
(2011 -YGS)
YGS - LYS FELSEFE - PSİKOLOJİ - SOSYOLOJİ - MANTIK
Platon, Sparta ile yapılan Pelopones Savaşları
sırasında Atina kültürünün yıkılmasını gözlemler
ve bunun etkisiyle, ütopya için bir taslak olabile-
cek "Devlet" adlı eserini hazırlar. Benzer şekilde,
Roma'nın Vizigotlar tarafından yerle bir edilmesi-
ne tanık olan Aziz Augustinus, bu dünya yerine
öteki dünyada bir ütopyadan söz eden "Tanrı
Devleti"ni yazar. Thomas Hobbes, İngiltere'deki
İç savaş sırasında sürgündeyken "Leviathan”l
yazarak barış ve refah içinde yaşayan bir devlet
yaratmaya çalışır.
Bu parça ütopyalarla ilgili aşağıdaki yargılar-
dan hangisini destekler?
A) Mükemmel bir toplum Oluşturulabilir.
B) Her insanda mutlu Olma isteği vardır.
C) Yurttaşların erdemli olabilecekleri toplumsal
bir düzen vardır,
D) Gereksinimler farklı Olduğundan ütopyalar da
farklıdır.
E) İnşan bencil bir varlık olduğundan toplumsal
düzen sağlanmalıdır.
(2010-YGS)
ÖSS SORULARI
Toplumsal düzenin yasal olması yeterli değildir;
toplumsal düzen, aynı zamanda meşru görün-
malidir. Bireyin, korku İçinde yaşayan bir uyruk
olarak değil, ikna olmuş bir yurttaş, özgür bir
birey olarak toplumsal normları kendisinin norm-
lan diye algılaması da zorunludur. İnsanın bu
normları içselleştirmesi, "rıza" ya da "meşrulaş-
tırman dediğimiz şeydir.
Parçaya göre, meşruluğun dvanağl aşağıda-
kilerden hangisidir?
A) Düzeni sağlayan yasalar bulunması
B) Normların bütün bireyler için bağlayıcı olması
C) Normların benimsenmesi
D) Bireyin isteklerinin göz önünde bulundurul-
maşı
E) Normların başka toplumlar tarafından da
kabul görmesi
(2006-öss sos-1)
85
