A. SİNİR HÜCRESİNİN YAPISI VE ÇEŞİTLERİ
İnsanda sinir sisteminin işlevsel birimini nöron adı verilen sinir hücreleri oluş-
turur. Sinir hücresinin zarına nörolemma, sitoplazmasına nöroplazma denir.
Bir nöron, hücre gövdesi ve hücre gövdesinden çıkan akson ve dendrit denilen
uzantılardan oluşur.
Hücre gövdesi, mitokondri, ribozom, endoplazmik retikulum gibi hücre orga-
nellerinin ve çekirdeğin bulunduğu kısımdır. İyi gelişmiş ve belirgin bir çekirdek-
çik içerir. Granüllü endoplazmik retikulumun bulunduğu bölgeler Nişsi cisim-
cikleri olarak adlandırılır. Hücre gövdesinde ayrıca hücre iskeletinin elemanı
olan nörofibriller bulunur.
Dendrit, hücre gövdesinden çıkan çok sayıda kısa ve dallanmış uzantılardır.
Diğer nöronlardan ya da duyu hücrelerinden aldıkları uyartıları elektrik sinyalleri
halinde hücre gövdesine iletir.
Aksonlar, hücre gövdesinden gelen uyartıları diğer bir sinir hücresine ya da
efektör organa iletir. Genellikle dendritten daha uzun Olan aksonların sonlandığı
ve dallanarak genişlediği bölgeye akson ucu denir. Aksonun dallanmış olan
her bir ucu uyartıyı i'sinaps” adı verilen bağlantı bölgesinde diğer hücreye ak-
tarır. Uyartılar, akson ucundan sinaps boşluğuna salgılanan kimyasal maddeler
ile (nörotransmitter) diğer bir sinir hücresine ya da efektör organa iletilmiş olur.
/./hite /SiNiR SİSTEMİ
Örnek Sorular
Sinir sistemi ile ilgili,
4.
5.
a-
6.
II.
III.
Nöron adı verilen hücrelerden oluşur.
Reseptör hücreler ile efektör organlar ara-
sındaki iletişimi sağlar.
Farklı sistemler arasındaki koordinasyonu
sağlayarak homeostasinin devamına katkı
sağlar.
ifadelerinden hangileri doğrudur?
A) Yalnız I
D) ve III
C)lvelll
E) l, II ve III
Sinir sisteminin hücreleri olan nöronlar ile
ilgili
A)
B)
C)
D)
E)
aşağıdaki ifadelerden hangisi doğru
Uyarıyı ileten
nöron
Akson
tepeciği
Uyan
Çekirdek
Dendiritler
Akson
Uyarı
yönü
Sinaps
Akson ucu
Nörotransmitter
Uyarıyı alan nöron
Akson
Miyelin
kılıf
Dendrit
Gövde
Akson
ucu
Gövdeden aldığı uya-
rıyı diğer bir nörona ya
da efektör organa taşır.
Uyartının daha hızlı
bir biçimde iletilmesini
sağlar.
Aldığı uyartıyı hücre
gövdesine iletir.
Yapısında ribozom dl-
şnda organel bulun-
Sinapslardaki iletimi
sağlayan nörotrans-
mitter maddeleri de-
polar.
İnsan sinir sisteminde nöronun yapısı ve organizasyonu gösterilmiştir.
Bir sinir hücresinde uyartının iletim yönü dendritten aksona doğrudur.
Bazı sinir hücrelerinin aksonları miyelin kılıf adı verilen bir kılıf ile kaplanmıştır.
Miyelin kılıf aksonun elektriksel olarak izolasyonunu sağlayan yağlı bir yapı-
ya sahiptir. Bu yapı bakır elektrik tellerinin etrafını saran izolasyon tabakasına
benzerlik gösterir. Miyelin kılıf akson boyunca uyartı iletimini hızlandırjr. Miyelin
kılıfın yer yer kesintiye uğraması sonucu oluşan boşluğa Ranvier boğumu de-
nir.
Bir nörona ait olan,
l. akson ucu,
II. hücre gövdesi,
III. dendrit ucu
yapılarından hangilerinde nörotransmitter
madde salgılayan sinaptik kesecikler bulu-
nur?
A) Yalnız I
D) I ve II
A
B) Yalnız II C) Yalnız III
E) ive III
2
c
3
