A RIH
DERS
XIX. YÜZYILDA OSMANLI DEVLETİ EN UZUN YÜZYIL
6
6
Yeni ordunun finansmanı için vakıf gelirlerinin merkezileştirilmesi amacıyla Evkaf Nezareti (1826) ile Mukataat
Nezareti kuruldu (1827).
Askeri doktor, cerrah ve eczacı yetiştirmek amacıyla Tıbhane-i Amire ve Cerrahhane-i Mamure adlarıyla yeni
okullar açıldı (1827).
Yüksek okullara öğrenci yetiştirrnek için rüşdiyeler (1839), devlet memuru yetiştirmek için ise Mekteb-i Maârif-i
Adliye ve Mekteb-i Ulûm-ı Edebiye adlarıyla yeni okullar açıldı (1839).
Farklı branşlarda eğitim almak üzere yurt dışına öğrenciler gönderildi (1830).
Muhtarlık teşkilatı kuruldu (1829).
Tımar sistemi kaldırıldı ve dirlik arazileri hâzineye devredildi (1831).
İlk resmi gazete olan Takvim-i Vekayi yayın hayatına başladı (1831).
İlk kez askeri amaçlı nüfus, emlak ve arazi sayımları (tahrir) yapıldı (1831).
Eski saray protokolüne ait gereksiz merasimler terk edildi, Sırkâtipliği kaldırıldı ve yerine mabeyn başkâtipliği
kurularak saray sekretaryası oluşturuldu (1831).
Askeri eğitim açısından pratik olmayan Mehterhane kaldırılarak yerine Mızıka-i Hümâyun kuruldu (1834) ve
başına devrin önde gelen müzik adamlarından İtalyan Giuseppe Donizetti (Cuşeppe Donizetti) getirildi (1834).
Redif teşkilatı adıyla ilk defa ihtiyat sistemine geçildi ve yedek ordu kuruldu (1834).
Piyade ve süvari subaylarının eğitimi amacıyla Mekteb-i Fünûn-ı Harbiye adıyla bugünkü harp akademisinin
çekirdeğini oluşturan okul açıldı (1834-1835).
Devlet memurlarının kılık kıyafetinde değişiklik yapılarak ceket, pantolon ve fes giyme zorunluluğu getirildi.
Memurların özlük haklan, çalışma saatleri ve tatil günleriyle ilgili düzenlemeler yapıldı (1829-1834).
Posta teşkilatı kuruldu, pasaport ve karantina usulü uygulamaya kondu.
Ordunun giyim-kuşam ihtiyaçlarının karşılanması için feshane, debbağhane (deri imalathanesi) ve iplikhane
gibi küçük ölçekli imalathaneler kuruldu.
Dış dünyadaki gelişmeleri yakından takip etmek amacıyla Avrupa başkentlerinde atıl durumdaki elçilikler aktif
hâle getirildi (1834).
Devlet dairelerine ve kışlalara padişahın resmi (Tasvir-i Hümayun) asıldı (1836).
Tımar ve zeamet sistemi kaldırılarak aşamalı olarak 1838'ten itibaren maaş sitemine geçildi.
Yolsuzlukları önlemek amacıyla yargı mensupları ve memurlara ilişkin ceza kanunnameleri yürürlüğe kondu,
devlet kadroları için sınav sistemi getirildi (1838).
Sultan II. Mahmut 1834 yılında Divan-' Hümayunu kaldırıldı. Onun yerine Meclis-i Vala ve Meclis-i Vükela'yı
kurdu ve birçok bakanlıklar teşkil edildi. Sadaret kethüdağlığı dahiliye nezaretine, reisülküttaplık hariciye ne-
zaretine, defterdarlık maliye nezaretine çevrildi. Avrupa'daki gibi kabine sistemine geçildi. Sadaret makamı
başvekâlete (başbakanlık) dönüştürüldü (1836-1839).
Bayındırlık ve sağlık işlerini düzene koymak için Meclis-i Umûr-ı Nâfia ile Meclis-i Umûr-ı Sıhhiye adıyla iki yeni
birim kuruldu (1838).
Dâr-' Şurâ-yı Askeri, Meclîs-i Vâlâ-yı Ahkâm-1 Adliye ve Dâr-l Şurâ-yı Bâbıâlî adlarıyla sivil-askeri yüksek mah-
keme, danışma ve yasama meclisleri kuruldu (1836-1838).
NOT..
1 II. Mahmut 1829-37 yıllan arasında yine bir ilk olarak farklı tarihlerde beş kez yurt gezisine çıktı. İngiltere'den 1
alınan ilk buharlı gemi olan ve Sürat adı konan gemiyle Tekirdağ, Çanakkale Boğazı, Gelibolu, Edirne, Gemlik,
İzmit, Varna, Şumnu, Silistre, Rusçuk gibi Ege ve Doğu Trakya'ya yapılan bu gezilerde; halka mızıka (askeri
bando) dinletilmiş, fes, süslü bir pelerin (harvâni) ve sırmalı pantolonuyla halka bizzat model gösterilmiştir.
SDLYALÇIN
www.dizgikitap.com
