A RIH
DERS
OT
XVIII. YÜZYIL SİYASİ OLAYLARI
Edirne Vakası
İsyanın Başlaması
DİPLOMASİ ve DEĞİŞİM
1703 Edirne Vak'ası'nın görünürdeki sebebi Gürcü seferine gönderilen yaklaşık 200 cebeciye birikmiş maaşla-
rının ödenmemesiydi.
II. Mustafa, İstanbul'dan uzaklaşmış, vaktini Edirne'de geçirmeye başlamıştı. 1703'te sultanın uzun süredir
Edirne'de bulunduğu bir dönemde İstanbul'da büyük bir isyan çıktı.
1703 Temmuz'unda 30 aylık maaş alacakları olan cebeciler, paraları verilmeden sefere gitmeyeceklerini söyle-
diler. Durumdan memnun olmayan devlet adamlarının da kışkırtmasıyla isyan büyüdü. Ulemanın asilere destek
vermesinin ardından esnaf ve tüccar başta olmak üzere İstanbul halkı da isyana katıldı.
Asiler, padişahın Edirne'den İstanbul'a dönmesi ve isyandan sorumlu tuttukları Şeyhülislâm Feyzullah Efendi'yi
kendilerine teslim etmesi için hazırladıkları bir mektubu, seçtikleri temsilciler vasıtasıyla Edirne'ye gönderdiler.
II. Mustafa, asilere, şeyhülislâm ve evlatlarınm sürgün edildiğini ve kendisinin de kısa süre sonra İstanbul'a
döneceğini, bu yüzden dağılmalarım belirten bir hatt-ı hümâyûn gönderdi. Ancak asiler, hatt-ı hümâyûn ve sad-
razam mektubundan Feyzullah Efendi'nin İstanbul'a gönderilmeyeceğini ve II. Mustafa'nın da İstanbul'a gelmek
için bir hazırlık bile yapmadığını öğrendiler.
Olaylann büyümesi üzerine II. Mustafa tahttan kardeşi III. Ahmet lehine çekildi. Tahttan indikten sonra üzüntü-
den ve hastalıklarından fazla yaşamayan sultan beş ay sonra 29 Aralık 1703'te Edirne'de vefat etti. Yeni Cami'de
Hatice Turhan Sultan Türbesi'ne defnedildi.
ö II. Mustafa tahta çıktıktan sonra ordunun başında sefere giderek, yıllardır devam eden bozgunu durdurmak için
büyük gayret gösterdiyse de başarılı olamamıştır. Ordunun başmda sefere çıkan son padişahtır.
II. Mustafa "İkbâli"ve "Meftun?" mahlaslarıyla şiirler ve ilahiler yazmıştır. İyi bir haftat olan padişah, sülüs, ne-
Sih ve celi yazıda maharetliydi. Yazdığı hatların elimize ulaştığı ilk padişahtır.
Hanedan Tartışmaları: Asiler Edirne yolunda tahta kimin çıkarılacağını tartışmışlardı. Kimi II. Ahmed'in oğlu
Şehzade İbrahim'in tahta çıkarılmasını, kimi de sultanın kardeşi III. Ahmet'in tahta çıkmasını istemişti, Meşve-
rette Kırım hanlarının torunlarının veya Sultan II. SelirrTin kızı İsmihan Sultan'dan olan İbrahim Han'ın torunları
olan İbrahimhanzâdelerden birinin padişah olmasını önerenler de olmuştu. Sonunda Şehzade Ahmed'in tahta
çıkarılması kararlaştırıldı. Bu tartışmalarda Osmanlı hanedanma alternatif arayış görülmüştü.
SbüYALÇIN
152
www.dizgikitap.com
