a. Gaz Alışverişinin Denetlenmesi
Canlıda gaz alışverişinin denetimi, omurilik soğanı ve beyindeki solunum
merkezleri tarafından gerçekleştirilir, Omurilik soğanı her 4-5 saniyede bir ka-
burga ve diyafram kaşlarına impulş göndererek bu kaşların çalışmasını sağlar.
Bu kaslara giden sinirler veya omurilik soğanındaki solunum merkezi tahrip edi-
lirse solunum durur, ölüm olayı gerçekleşir.
Metaboik faaliyetlerin hızlı olduğu dönemde (koşma, çeşitli egzersizler vb.)
dokularda dolayışıyla kanda karbondioksit miktarı artar, kan PH si düşer, solunum
merkezi uyarılır ve soluk alıp verme hızlanır. Ayrıca adrenalin, tiroksin hormonları
metabolizma hızını arttırdığı için solunum hızının da artmasında rol oynar.
P Ons
Solunum denetleme
merkezleri
Omurilik soğanı
SOLUNUM SİSTEMİ
Bİ o lus
Kandaki;
H' İyonu artarsa,
• C02 konsantrasyonu artarsa,
02 konsantrasyonu azalırsa
solunum merkezleri uyarılarak soluk
alıp verme hızlanır.
Örnek Soru
inşan solunum sisteminin yapısını
ve işleyişini inceleyen bir öğrencinin
yapmış olduğu aşağıdaki yorumlardan
(ÖSYM)
hangisi ygnJ!ş!!!?
Kaburga kaslan
Sinir bağlantı
Diyafram
Solunumu denetleyen merkezler
damarları
Aort
A)
B)
C)
D)
E)
Ergin bir bireyin akciğerlerindeki
toplam gaz değişim alanı, derisinin
yüzey alanından daha büyüktür.
Solunum gazlarının solunum yüze-
yinden alışveriş difüzyon kurallarına
göre gerçekleşir.
Egzersiz şırasında soluk verilirken dl-
şarıya atılan havada sadece karbon
dioksit bulunur.
Kana geçen oksijenin çoğu Oksihe-
moglobin şeklinde taşınmaktadır.
Kan dolaşımındaki karbondioksitin
kısmi basıncının artması solunum
merkezini uyarır.
Yine aort atardamarındaki reseptörler kandaki oksijen derişimindeki deği-
şimleri algılayarak, kan oksijen seviyesinin düşmesi durumunda, omurilik soğa-
nını uyararak solunumun hızlanmasını sağlar. Yani hem karbondioksit miktarı-
nın kandaki artışı hem de Oksijen miktarının azalması soluk alıp verme hızının
artmasına neden olur. Ancak kan asitliğinin artışı solunumun hızlanması ve
solunum derinliğinin artması konusunda 02 miktarının azalışına göre daha et-
kilidir.
b. Solunum Gazları
Solunum gazları 02 ve C02'dir. Bu gazların oranları, solunum fonksiyonları-
nın değişik aşamalarında çok büyük farklılıklar göstermektedir, Aşağıdaki tablo
İncelendiğinde hem soluma İle alınan havada hem de soluma İle verilen havada
oksijen yüzdesinin karbondioksit yüzdesinden yüksek olduğu görülür.
Cözüm:
Soluk verme havasında hem Oksİİen
hem de karbondioksit bulunur. Hafta oksİİen
oranı, karbondioksit Oranından çok daha faz-
ladır.
Not al...
(Volüm %'şi olarak)
Soluma ile alınan havada
Soluma ile verilen havada
Atardamar kanında
Toplardamar kanında
02
20,84
15.7
19
14
C02
0,04
3.6
50
53
78,62
74.5
1.2
12
H20
62
Cevap C
177
