a) BENİM
HOCAM
2. Sosyal Hayat
Anneye Ög, babaya kang denir,
Monogami tipi evlilikler mevcuttur. (Tek eşlilik)
Düğünlere törün denir.
Halk eğlencelerine şölen denir.
Halkın baharın gelişini kutlamasına "Bahar Bayramı, Nev-
ruz ya da Nevruzİ Sultani” denilir,
Halkın kaldığı çadırlara yurt denir,
Toplumsal sıralama ise hiyerarşik (alttan üste doğru) açı-
dan şöyledir:
İlk ve Çağlarda Türk D(thyası
İslam öncesinde düşmanın durumunun öğrenilmesi arnacıyla gönderilen
keşif birliğine 'Yelme" denir.
• Türkler dünyayı en çok askerlik alanında etkilemiştir. Türk-
lerin dünyaya askeri alanda etkileri ise şunlardır;
Onlu sistemin bulunması
Sülale
Boy
Boy
Budun
Millet
II veya El
Devlet
Aile
3. Hukuk
On bin
On
ONLU SİSTEM
Tümen
Tabur
Bölük
Takım
Tümenbaşl
Binbaşı
Yüzbaşı
Onbaşı
Sosyal düzeni sağlayan örf, âdet, gelenek ve ahlaki de-
ğerlerden beslenerek ortaya çıkan sözlü hukuk kurallarına
"töre" denir.
Törenin oluşumunda;
• Kut anlayışı ile hakanlar tarafından konulan kurallar, Ku-
rultayda alınan kararlar ve Türk toplumunun gelenek ve
görenekleri etkili olmuştur.
Kök Türk Kağanı İşbara 585 tarihinde Çin imparatoruna yazdığı mektupta:
"Bizim kuzey bölgemizde idare edilenlerle İdare edenler arasında kurul-
muş olan kaideleri yaralamaya (bozmaya) ben cesaret edemem." şeklinde-
ki sözleri töreye verilen önemi göstermektedir.
Yine Altay Türkleri nin atasözünde "İnşan tannsız, kürkyakasız, millet yasa-
sız olmaz." İfadeleri de yine töreye verilen Önemi göstermektedir.
• Töreler hakanın isteğ Kurultayın karan ile değişir.
• Törelerin değişmez dört kuralı vardır.
• Adalet (Könilik)
• Tüzük (Eşitlik)
• Uzluk (İyilik)
• İnsanlık (Kişilik)
Mahkeme başkanına "Yargan (Yargucı)” denir.
Hapis cezaları on günü geçmez
• İdam belirli suçlar İçin uygulanır.
ÖNEMLİ
Devlet ile vatandaşın karşılıklı görevlerini bildiren yazısız sözleşmeye -tüz-
denir.
4. Ordu
Ordu - millet anlayış vardır, (Herkes savaş zamanı askerdir,)
Ordular ücretsizdir. (Hazarlar hariç)
• Mete Han'ın tahta çıktığı tarih Kara Kuvvetleri Komutan-
lığının kuruluş yıl dönümü olarak günümüzde kutlanır.
(MÖ 209)
Et konservesi yapımı
zengı yapımı
Ceket, pantolon ve çizme giyilmesi
Savaş taktikleri (Turan gibi)
Türklerde askere "sü" veya "er" denilir, "şii' aynı zamanda ordu anlamına
da gelir. Ordu komutanına 'Tarkan" adı verilir. Ayrıca Türklerde kağan
muhafızlarına "Böri" denilir. Oğuzlarda ise ordu komutanlarına "Subaşı' adı
verilir. (Bugünkü Genelkurmay başkanı)
Hilal
KULLANILAN SAVAŞ TAKTİKLERİ
Turan
Sahte ricat Kurt kapanı
Pusu
5. Bilim, Sanat Dalları ve Spor
a. Bilim
Matematik, tıp, eczacılık ve astronomi ile uğraşılmıştır,
Türklerin bilimle uğraştığının en büyük kanıtl ise takvim
yapmalarıdır.
Türklerin tarih boyunca kullandığı takvimler şunlardır:
12 hayvanlı Türk takvimi
Hicri takvim
Celâli takvim
Rumi takvim
Miladi takvim
b. Sanat Dallan
Dokumacılık, çadırcılık
NOT
Bu takvimler arasında tek Ay yılı
esaslı takvim "Hicri Takvim'dir.
Kilim ve halıcılık (Pazırık halısı dünyanın en eski halısıdır.)
Madencilik (Altın elbiseli adam, Asya Hunlarına aittir.)
Minyatür, resim ve duvar resmi (Fresko)
Heykel (Balbal taşının yontulması sonucu ortaya çıkmıştır.)
Ahşap işlemeciliği, oymacılığı ve kakmacılığı
37
