a) BENİM
HOCAM
• Kullanılan para birimleri ve cinsleri şunlardır:
İlk ve Çağlarda Türk D(thyası
Paranın Adı
Yarmak
Kamdu
Kuanpoyu
Çav
Satir
8. Yazı, Dil ve Edebiyat
Cinsi
Madenî
Bez
Kâğıt
b. Yazılı Edebiyat
1. Yenişey Kitabeleri
Kırgızlara aittir,
YAZILI
• Türklerin tarih boyunca kullandığı alfabeler şunlardır:
Kök Türk (Orhon)
Uygur
Soğd (İran)
Kök Türk (Orhon) ve Uygur alfabeleri Türklerin milli
Kiril
alfabeleridir.
Fars
Arap
Latin
Edebiyat
a. Sözlü Edebiyat
Hikâye
Destan
SÖZLÜ
Atasözü
Ağıt
Dede Korkut Hikâyeleri
Başlıca destanlar şunlardır:
Destan
Alper Tunga
Oğuz Kağan
Ergenekon • Bozkurt
Türeyiş - Göç
Attila • Sihirli Geyik
Kahramanlık hikâyeleri
Kime ait?
İskitler
Asya Hunları
Kök Türkler
Uygurlar
Avrupa Hunları
Kırgızlar
Asya Hunlarına ait Oğuz Kağan Destanımda, Oğuz Kağan olarak geçen Türk
hükümdarı "Mete Han"dır,
Türklerin bilinen en eski kitabesidir.
2. Orhun Abideleri
Kutluklar Zamanıhda Çince ve Orhunca yazıldı,
Moğolistan'da bulunur,
Halkın devlete karşı olan sorumlulukları anlatılır.
Yapılan bilimsel çalışmaların sonucunda; Türklerin yaşantılarına,
töresine, kültürüne ve devlet yönetimine dair bilgiler bulunmuştur.
Türk tarihinin ilk siyasetnamesi Özelliğini taşır,
İlk çözülen kelime "Tengri'dir.
Bu kitabeler hakkında ilk bilgiler XIII. yüzyılda yaşayan Cüveynihin
"Tarih-i Cihangüş* adlı eserinde yer alır.
Kitabelerdeki yazıyı çözen filolog W Thomsen'dir.
Vezir Tonyukuk, Kül Tigin ve Bilge Kağan adına dikilmiştir,
Bilge Kağan, Kül Tigin ve Tonyukukün (Ik Türk tarihçisi ve yazarıdır.)
devleti nasıl idare ettikleri, Çinlilerle münasebetleri, Türk milleti ve
hükümdarlara Öğütler ve dönemin siyasi ve kültürel Özellikleri gibi
konular yer almıştır,
Orhun Kitabeleri
3. Terhin (Taryat) Yazıtl
Uygurlara aittir,
4. Moyençur (Sine Usu) Kitabesi
Uygurlara aittir,
Kök Türk harfleri ile yazılmıştır.
1818'de Ramstedttarafından yayımlanmıştır,
5. Karabalasagun Yazıtl
Uygurlara aittir,
Türkçe, Sogdca ve Çince yazılmıştır.
Uygurların Manihaizm dinine geçişi anlatılmıştır.
39
