a) BENİM
HOCAM
2. ANADOLU UYGARLIĞI
• sard (Salihli)
zmi
LİDYALILAR
a. Hattiler (MÖ 2500 - MÖ 1700)
• Hattuşaş (Boğazköy)
HİTİTLER
• Gordion
(Polatlı)
FRİGYALILAR
İnsanlığın İlk Dönemleri
Tuşpa (Van)
URARTULAR
• Anadolu'da büyük bir uygarlık kurmalarına rağmen kendile-
hakkında bilgiler kısıtlıdır.
• En önemli bilgilere ise 1935'te Atatürk'ün emriyle Alacahö-
yük'te yapılan kazılar sonucu ulaşılmıştır. Kazıda çıkarılan
birçok eserin Anadolu'nun farklı yerlerinde de ortaya çıka-
rılması egemenlik alanlarının geniş olduğunu göstermiştir,
• Hattiler daha sonra Hititler ile kaynaşarak kültürlerini de-
vam ettirmişlerdir.
b. Hititler (MÖ 1700 - MÖ 700)
Hititler, MÖ 2000'li yılların başnda Kafkaslar'dan Orta Ana-
doluya göç ederek Kızılırmak ve çevresine yerleşmişlerdir.
• Önceleri küçük ve bağımsız şehir devletleri (krallıkları) şek-
linde örgütlenmişlerdir,
• MÖ 1700de Kral Labarna (l. Hattuşili) bu krallıkları birleşti-
terek başkenti Hattuşaş (Boğazköy) olan Hititleri kurmuştur.
MÖ 1296'da Mısır ile Hitit devletlerinin birbirlerine denk
kuwetler hâline gelmesi, bu iki devletin ekonomik menfa-
atlerinin Kuzey Suriye topraklarında kesişmesi ve her iki
devletin de bu topraklarda hak iddia etmesi üzerine Hititler
ile Mısırlılar arasında Kadeş Savaşı yapıldı ancak her iki
devlet de birbirlerine üstünlük sağlayamadı. Bunun üzerine
MÖ 1280'de tarihin bilinen ilk yazılı antlaşması olan "Ka-
deş Barış Antlaşması" imzalanmıştır.
Hititlere, Anadolu içinde yaşayan toplumların din, inanış ve
tanrılarına da inandıkları için "Bin Tanrı ili" denilmiştir,
Hitit krallarına "Tabama veya Labama" denilirken, krali-
çeye ise "Tavananna" denilmiştir. Krallar aynı zamanda
başrahip, başyargıç ve başkomutandır,
Hititlerde kralın yetkilerini kısıtlayan "Pankuş” adında bir
meclis bulunmuştur. Bu meclis gerektiğinde kral ve kraliçe-
yi bile yargılama hakkına sahiptir,
Hititler, Asurlardan öğrendikleri çivi yazısı ile hiyeroglif
adında iki yazı türü kullanmışlardır.
Hititler tarihî olayları "Anal” adı verilen yıllıklarda yazmış-
lardır. Bu anallar kralların tanrılarına hesap verme amacıyla
yazıldıkları için tarafsız, nesnel ve o dönem için günceldir.
Hititler, Mezopotamya kanunlarını alarak Anadolu'nun ilk
kanunlarını oluşturmuşlardır. Kanunlarında kadın haklarına
yer vermişlerdir. Ölüm ve işkence yerine tazminat cezaları
koymuşlardır. (Medeni kanun, ceza hukuku, mülkiyet hakkı
gibi konuları içerir,)
Hititler hukuk tarihinde ilk defa kasten adam öldürme ile ka-
zara adam öldürmeyi birbirinden ayırmıştır,
"Güneş Kursu, Yazılıkaya ve İvriz Kabartmaları” Hititler-
den kalma en önemli sanat eserleridir.
MÖ 1200'Iü yıllarda yaşanan Ege göçleri sonucu parçala-
nıp küçük şehir devletleri hâline gelen Hititlere MÖ 700'de
Persler son vermiştir.
Güneş Kursu
İvriz Kabartması
Yazılıkaya Kabartması
Hattuşaş
Hititlerden günümüze kalan sanat eserleri
21
